گاز یکی از سوختهای فسیلی است که برای تولید انرژی، به جهت تولید گرما و پختوپز، در ساختمان کاربرد دارد. اجرای استانداردترین روش لولهکشی گاز ساختمان بهصورت اصولی و توجه به نکات ایمنی خیلی مهم است، زیرا هرگونه بیاحتیاطی ممکن است منجر به خسارات مالی و جانی شود. به همین خاطر توصیه میشود برای اجرای لولهکشی گاز ساختمان خود از افراد کاردان و متخصص کمک بگیرید. ما در این مقاله کوشیدهایم تا انواع روشهای گازرسانی به ساختمان به همراه مراحل آن را بررسی کنیم.
برای مطالعات بیشتر می توانید جوشکاری لوله پلی اتیلن را مطالعه کنید.
مراحل استانداردترین روش لولهکشی گاز ساختمان
مراحلی که باید برای لولهکشی گاز ساختمان طی شوند، به شرح زیر هستند:
- تعیین ناظر
- تعیین پیمانکار
- تهیه لوله و اتصالات
- اجرای لولهکشی گاز
- کسب تأییدیه
- اجرای علمک و کنتور
تعیین ناظر
در مرحله ابتدایی کارفرما وظیفه دارد در سازمان نظاممهندسی تشکیل پرونده بدهد. پس از واریز فیش از سوی کارفرما، مهندس ناظر بر پروژه گازرسانی انتخاب و معرفی میگردد.
تعیین پیمانکار
کارفرما پس از تشکیل پرونده در سازمان نظاممهندسی، اقدام به انتخاب پیمانکار یا مجری میکند. پیمانکار باید مورد تأیید اتحادیه تأسیسات مکانیکی باشد. لازم است بدانید که لیست پیمانکارهای واجد شرایط و دارای جواز کسب، مرتباً از طرف اتحادیه تأسیسات مکانیکی اعلام میشود.
اجرای لولهکشی گاز
مراحل اجرای لولهکشی گاز به شرح زیر است:
- محاسبه مصرف
- تعیین مسیر لوله
- تعیین سایز لوله
- تهیه لوله، اتصالات و ملزومات
- اجرا
محاسبه مصرف در استانداردترین روش لولهکشی گاز ساختمان
برای محاسبه مصرف گاز در یک ساختمان لازم است ابتدا مصرف هر واحد را بهصورت جداگانه بررسی نماییم. مصرف هر واحد بهصورت جداگانه طبق جداول ارائه شده در کتاب مبحث ۱۷ مقررات ملی ساختمان که در زیر آمده است، محاسبه میشود.
در صورت وجود سیستم موتورخانه، حجم مصرف موتورخانه طبق نقشه تأسیسات که توسط مهندس تأسیسات طراحی و تنظیم شده است، محاسبه میشود.
درصورتیکه در ساختمان سیستم پکیج اجرا شود، برای محاسبه مصرف پکیج به دفترچه پکیج مربوطه مراجعه میکنیم. بسته به نوع پکیج (دیواری یا زمینی) حجم گاز مصرفی پکیج، بر روی آن هک شده است. به طور مثال برای پکیجهای دیواری که به طور معمول در ساختمانهای مسکونی کاربرد دارند، عدد 2.4 مترمکعب انتخاب میشود.
همچنین برای اطلاع از جدول استاندارد لوله فولادی این مقاله سایت آبانگاه صنعت باران را مطالعه کنید.
تعیین مسیر لوله
تعیین مسیر لوله طبق نقشههای نهایی معماری و بازدید میدانی پیمانکار از محل اجرای لولهکشی، انجام میگیرد. تهیه نقشههای لولهکشی گاز با نرمافزارهایی نظیر Revit و Autocad انجام میشود.
در روند تعیین مسیر لوله باید محل قرارگیری گاز، روشنایی، باربیکیو و … مشخص شود. همچنین باید موانعی که ممکن است مسیر لوله را تغییر دهد، مثل تیر، ستون، دیوار و … را در نظر گرفت و باتوجهبه رعایت حدفاصل مجاز، مسیر عبور لوله را مشخص کنیم. همچنین باید توجه داشت لولهها از سرویس بهداشتی، حمام و چاله آسانسور عبور نکنند.
برای تعیین مسیر رایزر لوله گاز باید توجه داشت که رایزر الزاماً باید از داخل مشاعات عبور کرده و در داکت جداگانه قرار بگیرد. به جهت جلوگیری از وقوع حادثه در زمان نشت گاز از لوله رایزر، باید داکت جداگانه از داکت تأسیسات برقی و فاضلابی در نظر گرفت.
تعیین سایز لوله
سایز لوله باتوجهبه دورترین نقطه لولهکشی از کنتور و حجم کل گاز مصرفی در ساختمان، مطابق جدول لوله کشی گاز زیر انجام میپذیرد که روش محاسبه آن در مقاله تعیین سایز لوله گاز در ساختمان، مفصلاً توضیح داده شده است.
تهیه لوله، اتصالات و ملزومات
بسته به نوع لولهکشی که “توکار” یا “روکار” باشد، جنس مصالح تغییر خواهد کرد.
در استاندارترین روش لولهکشی گاز ساختمان توکار لولهها باید از جنس فولاد بر اساس استاندارد API یا مانیسمان (بدون درز) باشند. لولههای API لولههای درزدار دارای استانداردهای لازم و مورد تأیید شرکت ملی گاز میباشند. لوله مانیسمان (Seamless pipe) که با نام بدون درز نیز شناخته میشوند باتوجهبه نامشان، هیچ درزی روی این لولهها نمیباشد. این لولهها بهوسیله کشش یک شمش تو پر روی یک میله حفره ساز برای ایجاد پوسته توخالی ساخته میشوند. در لولهکشی گاز توکار، تمامی اتصالات باید از جنس مانیسمان باشند.
در لولهکشی گاز روکار، میتوان از لوله و اتصالات درزدار استفاده کرد. به علت قیمت پایینتر لوله و اتصالات درزدار نسبت به لولههای API و مانیسمان، در لولهکشی گاز روکار عموماً از این نوع مصالح استفاده میشود.
وظایف مهندس ناظر
- مهندس ناظر موظف است یکبار پس از تهیه ملزومات و قبل از شروع پروژه در استاندارترین روش لولهکشی گاز ساختمان ، استاندارد لوله و اتصالات و مسیر لولهکشی را ارزیابی کند و در صورت عدم مطابقت کیفیت لوله و اتصالات موجود در کارگاه، با لوله و اتصالات استاندارد، یا عدم رعایت الزامات در تعیین مسیر لولهکشی، نکات لازم را خدمت پیمانکار و کارفرما اعلام کند.
- در مرحله بعدی و پس از اتمام لولهکشی، مهندس ناظر بار دیگر باید لوله و اتصالات و مسیر لولهکشی را بررسی کرده و در صورت تأیید، فشار گاز را اندازه بگیرد. در صورت تأیید مهندس ناظر، کارفرما موظف است به جهت جلوگیری از آسیب رسیدن به لولهها حین انجام مراحل سفتکاری و نازککاری ساختمان، روی لولهها را با سیمان بپوشاند.
- مهندس ناظر برای اندازهگیری فشار گاز، درصورتیکه سیستم گازرسانی بهصورت پکیج و دارای کنتورهای مجزا باشند، برای هر واحد بهصورت جداگانه، درجه گاز را به سر لوله گاز متصل نموده و فشار گاز را روی ۱۰ پوند برای ۲۴ ساعت یا ۲۵ پوند برای یک ساعت تنظیم میکند. فشار گاز طی این مدتزمان باید ثابت باقی بماند.
درصورتیکه سیستم گازرسانی بهصورت موتورخانه و یک کنتور مشترک انجام شده باشد، این روند برای یکی از واحدها بهصورت رندوم انجام میشود.
- در مرحله آخر و زمانی که ساختمان به بهرهبرداری رسید، بار دیگر مهندس ناظر فشار گاز را به همان صورت که در مرحله قبل گفته شد، بررسی میکند و در صورت عدم مشکل، تأییدیه را صادر میکند. پس از تأیید مهندس ناظر، شرکت گاز اقدام به نصب علمک و اتصال گاز به ساختمان خواهد کرد.
بایدها و نبایدهای لولهکشی گاز ساختمان استاندارد
- در استاندارترین روش لولهکشی گاز ساختمان بههیچوجه اجازه نداریم از لوله یا اتصالات پلیاتیلن استفاده کنیم.
- از لوله پلی اتیلن عموماً برای گازرسانی بینشهری و بهصورت دفنی و برای فشارهای بالای ۲ پوند استفاده میشود.
- برای گرفتن انشعاب از لوله گاز شهری به علمک میتوان از لوله پلی اتیلن گازرسانی استفاده کرد.
- استفاده از لوله سبز در لولهکشی گاز ساختمان ممنوع است. لوله سبز به لولههای پلیمری یکلایه گفته میشود که برای لولهکشی گاز ساختمان بهشدت خطرناک میباشد.
- لولهکشی بین علمک و کنتور گاز، فارغ از اینکه کل سیستم لولهکشی “توکار” است یا “روکار”، باید روکار انجام شود.
- در لولهکشی توکار باید لولهها را با چسب و نوار پرایمر بپوشانیم. لازم است که چسب و نوار پرایمر، هر دو تولید یک کارخانه باشند.
- در لولهکشی روکار به جهت افزایش طول عمر لولهها باید لولهها را با ضدزنگ و رنگ بپوشانیم.
- لازم است به جهت افزایش ایمنی هنگام وقوع حادثه، یک شیر قطع کن نزدیک درب ورود و خروج هر یک از واحدها (داخل واحد) نصب شود.
