بررسي مشكلات عملياتي لوله هاي پلي اتيلن توزيع گاز و آب

استفاده از لوله هاي پلي اتيلن در شبكه هاي توزيع آب و گاز دنيا از حدود 50 سال قبل رايج است. عواملي نظير كويري بودن مساحت زيادي از ايران و اينكه ايران دومين توليد كننده گاز دنياست, سبب شدند تا در كشورمان از حدود دو دهه ي قبل, اقدامات عملي و اجرايي استفاده از لوله هاي پلي اتيلن در شبكه هاي  توزيع آب و گاز آغاز گردد, در حاليكه مطالعات علمي اوليه مربوط به اين موضوع به سال هاي قبل از آن باز مي گردد. به طوري كه علاوه بر افزايش ميزان كاربرد لوله هاي پلي اتيلن, ميزان لوله هاي غير فولادي از قبيل چدن كاهش يافته و به وسيله لوله پلي اتيلن جايگزين شده است.

بر اساس تحقيقات انجام شده استان هاي كرمان, تهران خراسان مازندران  و فارس به ترتيب داراي بيشترين ميزان استفاده از لوله هاي پلي اتيلن مي باشند و در استان خوزستان بر اساس صلاحديد مسئولان محترم شركت گاز اين استان, تا كنون از لوله هاي پلي اتيلن استفاده نشده است.

مزایا خرید لوله پلی اتیلن

از مهمترين مزاياي خرید لوله پلي اتيلن آبرسانی در مقايسه با لوله هاي فولادي ميتوان به سرعت و سهولت در اجرا, آموزش ساده, مقرون به صرفه بودن و مهم تر از همه عدم خوردگي و در نتيجه عدم نياز به پوشش و حفاظت از زنگ اشاره كرد. با توجه به مراتب فوق و نيز با درنظر گرفتن معضلات و مشكلات موجود در اجرا و نگهداري لوله هاي فولادي, استفاده از لوله هاي پلي اتيلن در شبكه هاي توزيع گاز بدون هيچ گونه تامل و ترديدي منطقي به نظر ميرسد.

اما به هر حال لازم است در خصوص شناسايي مشكلات و معضلات خاص لوله هاي پلي اتيلن و اتخاذ تدابير لازم در مواجهه و برخورد با اين مسائل احتمالي با رويكردي پيشگام و نگرشي پيشگيرانه اقدام نمود.

در اين مقاله دو مورد از مشكلات بالقوه درلوله هاي پلي اتيلن  يعني:
1- آثار الكتريسيته‌ ي ساكن بر لوله ها
2-صدمه ديدن لوله هاي پلي اتيلن توسط جوندگان (موش و موريانه) و به طور مشخص موش ها مورد بررسي قرار ميگيرد.

آثار الكتريسيته ساكن بر لوله هاي پلي اتيلن حامل گاز

الف): احتمال بروز انفجار و آتش سوزي ناشي از جرقه

در لوله هاي پلي اتيلن توليد يا ايجاد الكتريسيته ي ساكن امري بديهي و پذيرفته شده است چراكه پلي اتيلن عايق الكتريسيته بوده و در اثر عبور جريان گاز كه معمولا داراي ناخالصي و يا ذرات ريز نيز ميباشد, الكتريسيته ي ساكن توليد ميشود كه دراين فرآيند الكتريسيته ساكن ابتدا در قسمت داخلي لوله ايجاد ميشود و در همان جداره ي داخلي باقي مي ماند. بارهاي الكتريكي ايجاد شده به محض اين كه مسيري براي تخليه از طريق اتصال زمين پيدا كنند به صورت جرقه اي خطرناك تخليه ميشوند بنابراين در زمان انجام عمل تخليه هوا و در ساير شرايط مناسب امكان ايجاد جرقه وجود دارد و در صورت فراهم آمدن 4 شرط:
1-ايجاد الكتريسيته ساكن
2-اتصال به زمين
3-وجود گاز
4-وجود اكسيژن يا هوا

ايجاد انفجار و آتش سوزي متصور است. البته بر اساس نظرات تاييد شده مانند GTI (Gas Technology Institute) الكتريسيته ساكن ايجاد شده درجداره ي داخلي لوله, بعد از قطع گاز نيز در لوله پلی اتیلن گازرسانی باقي مي ماند و در صورت نياز به برش قسمتي از لوله به وسيله كاتر, جرقه اي ناشي از تخليه ي الكتريسيته ساكن ايجاد خواهد شد. از طرفي شرايط زير به عنوان عوامل تشديد كنندگي الكتريسيته ساكن بايد مورد توجه قرار گيرند:

1-مواقع استفاده از چلانگر( Squeezer)

2-كاهش قطر خط لوله به دلايل ديگر

3-وجود ناخالصي در جريان گاز

4-نشت گاز در قسمتي از لوله به دليل شكستگي  ويا هر دليل ديگر.

ايجاد منافذ ريز در اثر الكتريسيته ساكن

تا كنون و در نوشتارها و دوره هاي آموزشي به خطرات ناشي از ايجاد الكتريسيته ساكن در لوله هاي پلي اتيلن, صرفا از منظر ايمني نگريسته شده است و در اين مباحث بر روي نحوه ي جلوگيري از ايجاد مثلث آتش تاكيد گرديده است اما تحقيقات و بررسي هاي به عمل آمده نشان ميدهد كه الكتريسيته ساكن علاوه بر احتمال كمك به تشكيل مثلث آتش چگونه ميتواند باعث بروز و ايجاد سوراخ هاي ريز در لوله و در نتيجه نشت گاز و مشكلات بعدي شود. براي اولين بار در سال 1984 شركت Mountian Fuel  بعد از استفاده از چلانگر تعدادي سوراخ ريز در محل چلانده شده كشف كرد كه بعدها ودر سال 1989 طي مقاله Mark Staker از شركت Dirk S.Smith  به اين موضوع اشاره كرد. همچنين درسال 2001 , Boca Raton مقاله اي دراين خصوص به رشته ي تحرير درآورد و بالاخره در سال 2003 Ray A.Ward با انتشار مقاله اي (light MLGW,gas Memphis and water) با ذكر شواهد به بررسي اين موضوع پرداخت.

بر اساس مقاله ي نوشته شده به وسيله ي Ray A.WARD و با در نظر گرفتن كليه تمهيد ات لازم, يك انشعاب به قطر يك اينچ توسط يك واحد مجري وابسته به شركت اجرا و به صورت موفقيت آميز مورد تست قرار گرفت سپس به منظور بهره برداري از انشعاب در آينده, روي آن پوشيده شد. به دليل ايجاد فاصله زماني, انشعاب مورد تست مجدد قرار گرفت كه طي آن در انشعاب, افت غير مجاز مشاهده شد, لذا تست رد و انشعاب به منظور تست هيدرواستاتي از كانال خارج و در نتيجه تست, تعداد زيادي  سوراخ ريز در طول انشعاب كشف شد.

در بررسي هاي بعدي كه در آزمايشگاه انجام شد تعداد 9 سوراخ در فشار psi 80 آشكار شد در حاليكه در قسمت باقي مانده از حلقه هيچ گونه منفذ و مشكلي مشاهده نگرديد. پس از آن كليه ي ركوردها و سوابق ايرادها در حين توليد كنترل و مشحص شد كه پروسه توليد لوله نيز هيچگونه مشكلي نداشته است. بررسي هاي بيشتر اثبات كرد كه منافذ ريز ناشي از الكتريسيته ساكن هنگامي ايجاد ميشوند كه ميزان بارهاي الكتريكي ايجاد شده در اثر عواملي از قبيل مواردي كه در بند الف توضيح داده شد آنقدر بالا روند تا بر قدرت تحمن لوله فايق آيند.
چرا كه قدرت تحمل لوله پلي اتيلن مانند هر عايق الكتريكي ديگر مقداري معين و محدود است (Dielectric Strength). اين امر با يك جرقه ي ناشي از تخليه بارهاي الكتريكي به زمين همراه بوده و در نتيجه اين فرايند, پلي اتيلن خميري و ذوب شده و باعث بروز نشتي در لوله ميشود (Hot Arc). ولتاژ مورد نياز براي ايجاد سوراخ, به خواص و ضريب دي الكتريك مواد پلي اتيلن و نيز ضخامت جداره لوله بستگي دارد. بديهي است كه در ضخامت هاي بيشتر براي غلبه بر قدرت تحمل دي الكتريك لوله به ولتاژهاي بيشتري نياز است.

در واقعه مورد بررسي ,آزمايش هاي انجام يافته نشان داد كه در خلال پر كردن لوله به وسيله هوا براي تست فشار و نيز تخليه هوا در انتهاي آزمايش, احجام وسرعت هوا و شرايط آن باعث ايجاد يك بار الكتريكي(Static Charge) شده كه اين بار الكتريكي از قدرت تحمل دي الكتريك ديواره لوله بيشتر بوده است.

از نظر مشخصه ها و شكل ظاهري:
اولا قطر سوراخ ها در درون و بيرون لوله متفاوت هستند و اساسا قطر يك سوراخ بزرگتر از قطر سوراخ هاي ديگر است. سوراخ بزرگتر نشاندهنده ي محل شروع تخليه بار الكتريكي و سوراخ كوچكتر مشخص كننده ي محلي است كه تخليه الكتريكي در آنجا پايان يافته است.
ثانيا سوراخ ايجاد شده به صورت سه شاخه (Tree-Shape) وبه همراه يك شاخه جانبي است.

بیشتر بخوانید: leaching چیست و فرآیند آن چگونه است برای درک این مطلب مقاله مربوطه را مطالعه بفرمائید. 

تحليل و نتيجه گيري

بررسي هاي انجام يافته نشان ميدهند كه بيشتر از آن چه تصور ميشود امكان ايجاد منافذ ريز در اثر الكتريسيته ي ساكن وجود دارد و سوراخ هاي ريز علاوه بر خطرات احتمالي ناشي از نشت گاز و نيز هزينه هاي تعميرات, باعث هدررفتن مقادير قابل توجههي گاز ميشوند. مثلا انشعابي با 8 سوراخ با قطري معادل 75/0 ميلي متر در فشار عملياتي تقريبي psi60 ميتواند باعث تخليه حدود 25 متر مكعب گاز در ساعت شود و مقدار گاز تخليه شده در هر سال (اگر متوجه اين نشتي ها نباشيم) معادل 219 هزار متر مكعب خواهد بود.

يك پيشنهاد عملي براي رفع اين مشكل, استفاده از لوله هاي پلي اتيلن كراس لينك چند لايه, براي استفاده در خطوط گازرساني و انتقال گاز است. با توجه به اينكه خواص نهايي محصولات پليمري به شدت وابسته به فرايند شكل دهي آن است و امروزه در صنايع توليد لوله هاي پلي اتيلن علاوه بر اصلاح و بهبود خواص مهندسي پلي اتيلن, نحوه شكل دهي آن نيز مدنظر توليدكنندگان پيشرو اين محصولات قرارگرفته است.
يكي از روشهاي موثر بهبود فرآيند شكل دهي صنعت ساخت لوله, روش چند لايه سازي توسط بكارگيري مكانيزم توليد كواكستروژني است. در اين روش خواص لوله به طور هم افزاينده توسط برهم كنش لايه هاي مختلف آن بهبود مي يابد. همچنين ميتوان محصولاتي توليد كرد كه توافق بيشتري با نيازهاي مصرف كنندگان در صنايع مختلف ازجمله صنعت گازرساني، آب و فاضلاب داشته باشد (Tailor made production).

مثلا ميتوان بدون كاهش خواص فيزيكي و مكانيكي لوله با استفاده از مكانيزم رهايش كنترل شده (Controlled Release) ضريب هدايت الكتريكي لايه خارجي يا داخلي رابه نحوي افزايش داد تا از تجمع بارها و تخليه الكتريكي جلوگيري نمود. بدين وسيله گاز داخل لوله از خطر انفجار ناشي از تخليه ي الكتريكي مصون ميماند.

تلفيق فرايند توليد چند لايه سازي به روش كواكستروژن و استفاده از پلي اتيلن كراس لينك به عنوان لايه هاي داخلي و خارجي لوله را, راه حل اساسي براي خطوط انتقال گاز و هيدروكربورهاي نفتي دانست و اضافه كرد: محصول اين تلفيق علاوه بر اقتصاذي بودن, درمقابل گاز ميعان شده (Condensed Gas) و هيدروكربورها, بسيار مقاوم بوده و داراي سطوح خراش ناپذير است و به اين سبب نصب آن بسيار ساده بوده و به بسترسازي هاي مرسوم لوله هاي پلاستيكي نياز ندارد. اين محصولات براي نصب به اتصالات خاصي احتياج ندارند و به سادگي توسط اتصالات الكتروفيوژني يا ساير اتصالات قابل اجرا هستند. همچنين با استفاده از مكانيزم رهايش كنترل شده ميتوان لايه خارجي لوله را در مقابل حمله ي جوندگان مقاوم كرد.

پيشنهادات ديگري به طور اختصار قابل طرح ميباشند:

1: استانداردهاي ايمني در خصوص خنثي كردن الكتريسيته ي ساكن بيرون لوله هاي پلي اتيلن, توصيه هاي موثري ارايه كرده اند كه لازم است به آنها توجه كامل شود.

2: در مباحث استانداردهاي ايمني يا صنعتي در مورد الكتريسيته ساكن داخل لوله هاي پلي اتيلن, اقدام و يا توصيه خاصي وجود ندارد ليكن برخي روش هاي ابداعي دراين زمينه ارايه شده است.

3: تجديد نظر در نوع لوله هاي پلي اتيلن مورد استفاده ازنظرجنس و يا فرآيند توليد (درصورت موثربودن و تاييد مراجع ذيربط).

4: افزايش سطح آگاهي واحدهاي بهره بردار

وارد شدن صدمه به لوله هاي پلي اتيلن توسط جوندگان به ويژه موش ها

در سال هاي اخير و پس از استفاده از لوله هاي پلي اتيلن در شبكه هاي مختلف آب وگاز كشور, مواردي مبني بر ايجاد خسارت بر اين لوله ها در برخي استانها مشاهده گرديد كه پس از تحقيق, علت آسيب ديدن لوله هاي پلي اتيلن, برخي جوندگان (موش وموريانه) تشخيص داده شده اند. اين تخريب و تهاجم بسته به شرايط اقليمي كه لوله هاي پلي اتيلن درآن به كار گرفته ميشوند, متفاوت است.

در استان خراسان براي اولين بار درسال1382 يك مورد مشكوك به موش خوردگي در يكي از شهرها گزارش شد كه موضوع توسط واحدهاي ذيربط در ستاد شركت ملي گاز مورد بررسي قرار گرفت. متعاقب آن دو مورد موش خوردگي انشعات پلي اتيلن درتاريخ 14/9/1383 در يكي ازروستاهاي اطراف خراسان كشف و انشعابات مورد نظر مورد تعميرقرار گرفت, همچنين يك مورد جديد موش خوردگي درتاريخ 19/10/1383 دريكي از روستاها كشف و مورد تعمير قرار گرفت.

درتاريخ 11/12/1383 نيز در همان روستا دو مورد ديگر موش خوردگي كشف و تعمير شد كه نكته جالب توجه اين بود كه يك مورد از موش خوردگي هاي كشف شده مربوط به انشعابي بود كه قبلا ودر حدود سه ماه قبل يعني 14/9/1383 مورد هجوم موشها قرار گرفته و محل نشتي تعميرشده بود. علاوه بر اين مواردي از موش خوردگي دراستان هاي لرستان و سمنان نيز گزارش شده است. ضمنا با توجه به بررسي هاي گسترده به عمل آمده در استان خراسان و بررسي انشعابات فولادي كه در روستايي در مجاورت روستاي مورد بحث نصب شده بودند آثار هجوم موشها به انشعابات فولادي نيز به اثبات رسيد به طوريكه بعضا عايق و پوشش انشعابات فولادي از هجوم موشها درامان نمانده بودند.

خطرات صدمه به لوله پلی اتیلن توسط جوندگان

در واقع جوندگان نه تنها به علت استفاده از آب موجود در لوله پلی اتیلن آبیاری قطره ای  بلكه به علت طعم مطلوب محصولات پليمري نيز به سمت لوله هاي پلي اتيلني جذب ميشوند. درشرايط خاص كاربرد به عنوان لوله هاي انتقال آب در برخي موارد حساس, ميزان اين تهاجم بسيار خطرناك بوده و ميتواند سبب وقوع حوادث جبران ناپذيري شود. و اگر به عنوان لوله هاي انتقال گاز, استفاده شوند, اين تهاجم بسيار خطرناك بوده و ميتواند سبب آتش سوزي هاي گسترده درشبكه ي توريع گاز ووقوع حوادث جبران ناپذير شود.

به علت ايجاد چنين مشكلاتي در لوله هاي پلي اتيلن مصرفي درشبكه هاي انتقال آب و فاضلاب  و با عنايت به گستردگي اين شبكه ها در كشور, رفع معضل صدمه ديدن لوله ها توسط جوندگان دراستان هاي مختلف كشور از اهميت و اولويت بالايي برخوردار است.

رفع مشکل صدمه دیدن لوله ها توسط جوندگان

براي حل اين مشكل يكي ازساده ترين راهها براي لوله هاي در حال استفاده, بهينه سازي خاك اطراف لوله به روش هاي مختلف ازجمله استفاده از موانع فيزيكي مانند توري و سنگريزه ميباشد.

اما بهتر آنست كه از ابتدا و درحين توليد, بتوان درجهت عدم آسيب پذيري لوله هاي پلي اتيلن دربرابر عوامل خارجي نظيرجوندگان گامي علمي برداشت لوله هايي مقاوم در برابر اين عوامل خارجي را توليد نمود.

براي توليد چنين لوله هايي, بايد به لوله هاي پلي اتيلن, افزودني هاي جوندگان اضافه شود, اما اين كار داراي اشكالاتي ميباشد:

نخست آنكه: تمامي افزودني هاي ضدجوندگان كه توسط مكانيزم هاي مختلف برروي آنها اثرگذاري دارند در بالك لوله يعني ناحيه مياني از ضخامت لوله به سبب سرعت سرمايش پايين درهنگام توليد, ايجاد نواحي فومي يا اسفنجي ميكنند. اين مسئله برروي خواص فيزيكي و مكانيكي لوله تاثير منفي دارد.

مسئله دوم: قيمت بسيار بالاي مواد ضد جوندگان است كه توليد لوله هاي پلي اتيلن را عملا از نظر اقتصادي ناممكن ميسازد.

كليد حل مشكلات فوق در فرايند توليد لوله هاي چندلايه نهفته است. دراين شرايط لايه خارجي لوله ها به ضخامت 500 تا 1000 ميكرون داراي مواد ضد جونده ميشود. مزيت اين سيستم در آن است كه لايه خارجي به محض خروج از قالب پس  از عبور از كاليبراتور شروع به خنك شدن ميكند و سرعت خنك كاري در اين حالت از سينتيك اسفنجي شدن مواد ضدجونده بسيار سريعتر بوده و بدين سبب اين مواد را درجا در پوسته ي خارجي لوله منجمد ميسازد وآنها را از نظر مكانيزم رهايش باسرعتي بسيار كم و در مدتي بسيار طولاني انجام ميشود.

بیشتر بخوانید: برای آشنایی با عایق کاری لوله گاز مقاله روش عایق کاری لوله گاز را مطالعه بفرمائید.

فرايند ساخت لوله ضد جونده در دو مرحله

1- ساخت مستربچ ضدجونده

2- توليد لوله ي ضدجونده

تلفيق مواد ضد جونده با بستر پليمري ترموپلاستيك براساس مكانيزم كامپاندينگ ميباشد و مواد ضد جونده توسط اين مكانيزم به فيلرهاي عامل‌دار شده, با ابعاد نانو توسط عوامل شيميايي متصل ميشود و در ماتريسي كه ويسكوزيته ي آن ازنظر رئولوژيكي تصحيح شده بود, كامپاند گرديد. اختلاط مستربچ فوق با پلي اتيلن گريد لوله منجربه ايجاد يك كامپاند يكنواخت و يك فاز غني از مستربچ در پوسته كامپاند ميشود. مستربچ ساخته شده به مواد پلي اتيلن اضافه و به اكسترودر لايه خارجي خوراك دهي ميشود. سپس لوله با سايز 25 و 63 ميليمتر با SDR11 از خنك سازي در وايندركويل, آماده تست ميداني ميگردد.

تست میدانی

پس از پاس كردن تست هاي گروه CEN-1555 تست هاي ميداني زيرانجام ميشود:

الف: لوله ضدجونده درقفش موش هاي موسوم به RAT قرار ميگيرد كه اجتناب لين جانوران ازلوله ي فوق كاملا مشهود است درحاليكه موش ها به نمونه ي شاهد (يك لوله معمولي) هيچ گونه عكس العملي نشان نمي دهند.

ب: لوله ضدموش به مدت 24ساعت دردماي 110سانتيگراد قرارداده ميشود و سپس آزمايش الف تكرار ميشود كه نتيجه آن اجتناب مجدد جوندگان ازلوله ضدجونده و نزديك نشدن به آن است.

ماده ضدجوندهاي كه معمولا مورد استفاده قرار ميگيرد  رودرپل (Rodrepel) است. اين ماده, ماده اي است غيرسمي و غير خطرناك. ماده رودرپل  دركشور هند توليد شده و حاصل از فن آوري هوشمند و شيمي سبز ميباشد, لذا استفاده از اين ماده در توليد لوله هاي ضدجونده براي مصارف آبرساني امكانپذير است. درصورت استفاده از اين ماده در لوله هاي پلي اتيلن, جوندگان كشته نميشوند, بلكه جوندگان بوسيله مكانيسم هاي حسي (طعم بسيارتلخ وتحريك پوستي) از لوله هاي كارگذاري شده دوري مي جويند.

بسياري از شركت هاي توليد كننده لوله و اتصالات پلي اتيلن در ساير كشورها نيز (نظيرامريكا) از ماده مذكور استفاده نموده اند و نتايج مثبتي درخصوص دوري جوندگان و حتي برخي پرندگان را ثبت نموده اند. لازم به ذكر است, ماده جونده رودرپل, هم به صورت گرانول جامد و هم به صورت مايع توليد ميشود و علاوه بر لوله هاي پلي اتيلن, درمحصولات توليد شده از پلي اورتان, پلي پروپيلن, پي وي سي, كابلها و فيبرهاي نوري نيز كاربرد دارند.

بدين ترتيب ميتوان بدون كاهش خواص فيزيكي و مكانيكي لوله, لايه خارجي لوله را با استفاده از مكانيزم رهايش كنترل شده در برابر حملات جوندگان مقاوم نمود. ماده ضد جونده رودرپل ,داراي عمري بين 5 تا 40 سال ميباشد. همچنين ازمزاياي ديگر اين ماده آن است كه تا دماي 1400 درجه سانتيگراد پايداري حرارتي دارد و در صورت استنشاق خطري درپي نخواهد داشت. بدست آمدن نتايج مثبت, نشان ميدهد كه ماده ضدجونده رودرپل  ميتواند علاوه برلوله هاي آب شرب, درلوله هاي گازرساني نيز مورد استفاده قرارگيرد.

آزمایش های جهت تست میدانی

علاوه برتست هاي گروه CEN EN-1555 كه مختص لوله هاي پلي اتيلن گاز ميباشد, جهت تست هاي ميداني, ميتوان آزمايشهاي ذيل را انجام داد:

الف: لوله ي ضدجونده درقفس موش هاي موسوم به Rat قرار ميگيرد كه اجتناب اين جانوران از لوله ي فوق كاملا مشاهده ميشود, درحاليكه موش ها به نمونه شاهد (يك لوله معمولي) عكس العمل متفاوتي دارند.

ب: لوله ضدجونده به مدت 24 ساعت دردماي 110 درجه سانتيگراد قرار داده ميشود و سپس آزمايش قبل تكرار ميگردد كه نتيجه آن اجتناب مجدد جوندگان از لوله ضدجونده و نزديك نشدن به آن ميباشد.

لازم به ذكراست, صرفه جويي درزمان وپول, مقاومت بيشتر در برابر سايشهاي خارجي, همچنين كيفيت بالاي سطح  روي لوله و مناسب جهت الكتروفيوژن از ديگرويژگي هاي اين لوله هاي پلي اتيلن توليدي ميباشد كه درآنها ماده ضد جونده به كاررفته است.

با بررسي موارد فوق ميتوان نكات زير را به عنوان راهنمايي براي بررسي هاي بعدي مدنظر قرار داد:

*هرنوع موشي قادربه حمله به لوله هاي گاز نيست و قاعدتا و (احتمالا) موش هاي صحرايي يا كيسه دار كه دربرخي مناطق خاص زندگي ميكنند از عهده ي اين كاربر مي آيند.

*همانگونه كه دربالا ذكر شد هجوم موش هاي مورد نظر تنها مختص به لوله هاي پلي اتيلن نبوده و عايق لوله هاي فولادي نيز از اين حملات درامان نيستند.

*يكي از نكات مشترك درموارد موش خوردگي لوله هاي پلي اتيلن اتفاق افتاده در استان خراسان سايز لوله ميباشد. به نظرميرسد كه موشهاي منطقه قادر به ايراد صدمه به لوله هاي با قطر بيشتر از 25 ميليمتر (63-90-110-125-160) نيستند.

*از ديگر نكات قابل توجه, عمق لوله هاي مورد هجوم است. بررسي ها, نشان ميدهند كه موش ها تنها درصورتي در پي ايراد صدمه به موانعي از قبيل لوله پلي اتيلن بر مي آيند كه اين لوله ها به عنوان مانعي در مسیر حركت آنها قرار گيرند; دراين صورت موش ها سعي در برداشتن مانع از مسير عمدتا افقي خود ميكنند. همچنبن براساس اظهار برخي متخصصان علوم جانوري, موش ها در نفوذ به اعماق زمين از نظر عمق با محدوديت مواجه هستند.

*آخرين نكته مفيد, فصلي است كه موش خوردگي درآن اتفاق مي افتد, بررسيها نشان ميدهد كه موش خوردگي ها در فصول خاصي از سال(پاييز و عمدتا زمستان) ميباشند.

پيشنهادات

درپايان پيشنهادات زير به طور اختصار قابل طرح هستند:

•  تجديد نظر در مطالعات امكان سنجي و طراحي اوليه به لحاظ كردن موارد خاص شبكه هاي پلي اتيلن
• بررسی درعمق شبكه هاي پلي اتيلن درمناطق خاص
•  تصمیم گیری مجدد در قطر انشعابات پلي اتيلن در مناطق خاص
•  تفکر در نوع لوله هاي پلي اتيلن مورد استفاده (ازنظر جنس يا فرايند توليد) درصورت مثمرثمر بودن و تاييد مراجع ذيربط
• تشكيل يك تيم يا كميته ي پژوهشي باحضور كارشناسان شركت ملي گاز و متخصصان دانشگاهي در رشته هاي مرتبط و استفاده از پژوهش ها و تجارب موجود در سطح شركت هاي گازاستاني به منظور شناسايي مشكلات و معضلات خاص لوله هاي پلي اتيلن و اتخاذ تدابير لازم در مواجهه و برخورد با مسايل احتمالي, با رويكردي پيشگام و نگرشي پيشگيرانه.